پ. آبان ۱ام, ۱۳۹۹
 خانه مستوفی : این خانه از جمله بناهای تاریخی بشرویه می باشد که در محله میانده قرار گرفته است و تقریباً اعیانی ترین خانه موجود در بافت بشرویه می باشد. قدمت این بنا به دوره قاجاریه بر می گردد. مالک اولیه بنا مأمور جمع آوری مالیات در آن زمان بوده و مسلماً این خانه اسم خود را از پست مالک گرفته چرا که در شهرهای دیگری چون شوشتر، شیراز و چند شهر دیگر خانه هایی به نام مستوفی موجود می باشد که مالک آنها نیز در زمان خود مأمور جمع آوری مالیات بودند.
این خانه از سطح کوچه پایین تر ساخته شده که چند مزیت دارد : خاک حاصل از گودبرداری در ساخت خانه مورد استفاده قرار می گیرد ، در تابستان و زمستان هوای داخل نسبت به بیرون مطلوب تر می باشد ، هدایت آب قنات به داخل خانه ها راحت تر امکان پذیر بوده و همچنین در مقابل زلزله نسبت به خانه های دیگر دارای مقاومت بیشتری می باشد.
ورودی اصلی خانه در ضلع شرقی آن قرار داشته بعد از عبور از آستانه در ورودی وارد فضای هشتی شده که منتهی به دو مسیر بوده یک راهروی پرو پیچ و خمی که به اندرونی خانه و به حیاط مرکزی متصل می شود به گونه ای که از هشتی به هیچ عنوان دید به داخل خانه وجود ندارد و مسیر دیگر که به حوضخانه و قسمت بیرونی بنا راه دارد.
در قسمت هشتی بنا در کف فضا تورفتگی وجود دارد که در دو طرف آن تنبوشه های سفالی دیده می شود این تورفتگی به این منظور تعبیه شده تا شن و لای موجود در آب قنات در این قسمت ته نشین شده و آب تمیز به داخل حوضخانه هدایت شود.
در چهار طرف حیاط چهار فضا وجود دارد که هرکدام مناسب فصل خاصی بوده فضای واقع در ضلع شمالی بنا که بیشترین نور آفتاب را در روز میگیرد و دارای ارتفاع کمی بوده برای فصل زمستان مورد استفاده قرار می گرفته است. فضای روبروی آن که کمترین نور را می گیرد و بیشترین ارتفاع را نسبت به دیگر فضاها دارد و همچنین دارای حوض آب و کلاه فرنگی و در سابق بادگیری نیز داشته برای تابستان استفاده می شده است. اتاق های موجود در ضلع شرقی بنا در فصل پاییز از ظهر تا نزدیک غروب تقریباً آفتاب نسبتاً دائمی دارد که در پاییز معمولاً از این فضا استفاده می شده و اتاق های روبروی آن در فصل بهار مورد استفاده قرا می گرفته است.
مطبخ این بنا در ضلع شمال شرقی بنا واقع می باشد که نزدیک به فضای زمستانی تعبیه شده تا در زمستان برای ساکنین خانه کمترین مشکل برای رفت و آمد به این فضا را داشته باشند.
مهمترین مصالح استفاده شده در این بنا خشت خام و آجر بوده و از اندود های آهکی و گچی در ساخت بنا و اندود جداره ها استفاده شده است
درهای این بنا دارای مشبک های چوبی و شمسه های دارای شیشه های رنگی زیبایی می باشد که در قسمت اتاق پنج دری و درهای رو به حیاط و همچنین قسمت حوضخانه بنا استفاده شده است.
حوضخانه بنا دارای کاربندی های بسیار زیبایی می باشد و در قسمت اتاق های سه دری این بنا نیز از تزئینات رسمی بندی استفاده شده است.
 مسجد میانده
این بنا که در مرکز محله میانده قرار گرفته دارای سردر زیبا با تزئینات کاربندی در وردی می باشد. این بنا در کنار آب انبار ، حسینیه و مدرسه علمیه یکی از بناهای مهم این مرکز محله می باشد. در دو طرف سردر نیز دو سکو (پیرنشین) ساخته شده است. طبق کتیبه موجود در سردر بنا قدمت آن به دوره صفویه برمی گردد. این مسجد یصورت تک ایوانی ساخته شده و زمان ساخت آن نیز به قبل از اصلاح درجه قبله بر میگردد چرا که جهت ایوان قبله با جهت فعلی قبله چند درجه ای اختلاف دارد. احتمال این نیز وجود دارد که معمار بنا به منظور حداکثر استفاده از سایه در تابستان چرخش مختصری در جهت مسجد پدید آورده تا شرایط مطلوب تری برای نمازگزاران حاصل شود همچنین در ضلع جنوبی بنا سردر کوچکتری نسبت به سردر اصلی وجود دارد که مخصوص ورود و خروج زنان می باشد.
شبستان این مسجد در جبهه شرقی واقع است و در پنجاه سال گذشته بخشی بدان افزوده شده. ستون های قطوری در این فضا پوشش طاق و چشمه ای را نگه می دارد.
ایوان این بنا از شاخصترین فضاهای این مسجد می باشد که با کاربندی و شمسه های زیبایی پوشیده شده است همچنین آسمانه این فضا فاقد اندود گچ بوده که چیدمان آجر در پوشش بخوبی قابل دیدن می باشد و بر زیبایی آن افزوده است. دور تا دور ایوان نیز کتیبه ای با خط ثلث دیده می شود که قسمت های زیادی از آن بر اثر آسیب های وارد آمده غیر قابل خواندن می باشد.
 حسینیه حاج علی اشرف
این بنا نیز یکی از عناصر مهم مرکز محله میان ده می باشد که در ایام محرم یکی از اماکن عمده عزاداری در بشرویه می باشد. از موارد منحصر بفرد مراسمی که در این حسینیه انجام می گردد، علم گردانی می باشد که توسط خود حاج علی اشرف پایه گذاری شده است و هنوز به قوت خود باقیست. این بنا اسم خود را از بانی آن یعنی حاج علی اشرف گرفته و قدمت آن به دوره افشاریه بر می گردد. حاج علی اشرف بانی حسینیه از بزرگان بشرویه بوده که در سال ۱۱۱۶ هجری قمری ساخت این بنا را به اتمام رسانده است.
سردر این بنا در ضلع جنوب غربی قرار گرفته است که دارای دو سکوی پیرنشین در دو طرف می باشد همچنین در قسمت بالای نغول دو طرف کتیبه ای از جنس کاشی ساخته شده است.
این بنا بصورت هشت ضلعی ساخته شده و دارای دو ایوان تابستانی و زمستانی با کاربندی های زیبایی در داخل ایوان ها می باشد همچنین دور تا دور دو ایوان بنا را رواق هایی در دو طبقه فرا گرفته که طبقه بالا و پشت بام بنا در ایام محرم مخصوص نشستن خانم ها می باشد. پوشش ها در قسمت رواق بصورت طاق کلنبو بوده که در قسمت بام روی آن با آجر سنتی پوشیده شده است.
در وسط حسینیه نیز حوض آب سرپوشیده ای وجود دارد که بصورت هشت ضلعی ساخته شده که علاوه بر تأمین آب شرب عزاداران از سکوی آن جهت تعزیه و مداحی استفاده می شود.
این حسینیه همچنین دارای منبری چوبی می باشد که بر بدنه آن نام واقف (حاج علی اشرف) و سازنده آن و تاریخ ساخت آن ذکر شده است.
 بافت تاریخی بشرویه
بافت تاریخی بشرویه سالمترین بافت در استان های خراسان می باشد که شامل بناهایی از دوره تیموری تا اواخر پهلوی می باشد و نمونه ای منحصر بفرد از معماری سنتی در محدوده کویر و مناطق گرم و خشک می باشد.
بافت تاریخی بشرویه دارای ۴ محله تاریخی به نامه های سرپل، پایین محله، میان ده و مقری می باشد. در گذشته دور تا دور این محلات را بارویی فرا گرفته که احتمالاً در دوره زندیه ساخته شده است این بارو را در بشرویه به نام دیوار شهربند می شناسند
میدان اصلی شهر در نقطه تلاقی ۴ محله قرار داشته که میدانی مستطیل شکل بوده (حدود میدان امام خمینی فعلی ) و از آن معابر اصلی شهر ( معبر رقه و معبر رباطی ) جدا می شده . در سال های بعد با ساخت جاده جدید طبس تعریض معابر در راسته شمالی و جنوبی صورت می گیرد و از اهمیت راسته شرقی – غربی کاسته می شود.
در بافت تاریخی بشرویه تنوع معماری اصیل ایرانی دیده می شود که انواع خانه های کوچک پیمون، بزرگ پیمون و خانه های چهارصفه، دو صفه و تک صفه خشت و گلی از شاخصه های آن می باشد.
از دیگر شاخصه های معماری این بافت بادگیرهای یک طرفه ای می باشد که بر فراز خانه های تاریخی این بافت ساخته شده و جهت آنها نشان از مطلوب بودن بادهای شمال و شمال غربی در این منطقه دارد.
معابر بشرویه در مسیر قنات‌هایی که از سمت کوههای رقه در جریان است، شکل گرفته و مهم‌ترین آنها کوچه رباطی می باشد که هم اکنون نیز یکی از سالمترین معابر تاریخی شهر می باشد از دیگر معابر تاریخی این شهر که هنوز هم دارای اهمیت می باشد می توان به کوچه مهری ، کوچه مستوفی و کوچه آشتی کنان نام برد.
این شهر هیچگاه دارای راسته بازار سرپوشیده نبوده است و بنا به اسناد تاریخی تجارت در این شهر بدون واسطه بین بازرگان و تولید کننده به انجام می رسیده است.
 آب انبار میان ده
این بنا در وسط مرکز محله و در مجاورت مسجد میان ده واقع گردیده است. این آب‌انبار قدیمی ترین بنای مرکز محله می باشد که سال ساخت آن طبق کتیبه موجود بر بدنه بنا ۹۷۶ هجری قمری می‌باشد .آب‌انبار دارای ایوان زیبایی است که در جهت وزش باد غالب شهر (شمال ) ساخته شده و دارای آجرکاری لوزی برجسته می‌باشد. بر فراز حوض انبار بادگیری مرتفع دو چشمه ای قرار گرفته که این اثر را از سایر آب انبارها متمایز ساخته است. استفاده از این آب‌انبار با شیوه برکه‌ای و به وسیله سطل و طناب میسر بوده که در دوره قاجار، با ایجاد پله و پاشیر، یک دسترسی تازه از پشت آن فراهم شده است. و آب آن از طریق قنات رقه تأمین می شده است.
مصالح مورد استفاده در ساخت بنا سنگ و خشت پخته بوده که در قسمت پوشش ایوان آب انبار آجرچینی به شیوه رومی اجرا گردیده است. در کف ایوان بنا از سنگ قلوه برای کف فرش و لبه آن نیز با آجر بصورت خرند استفاده شده است.
 عمارت پناهی
عمارت پناهی شامل دو منزل بوده که در محله میان ده و در دوره صفویه و تیموری ساخته شده است و در ضلع جنوبی مسجد میان ده واقع گردیده است.
خانه دوره صفویه بصورت دو صفه اجرا گردیده است و دارای دو ایوان تابستانی و زمستانی می باشد . در ورودی بنا که در ضلع شمالی قرار گرفته دارای گل میخها و کوبه های منحصر بفردی می باشد که دارای زیبایی خاصی می باشد. از ورودی بنا دید مستقیم به اندرونی خانه وجود ندارد و بعد از گذر از راهروی پر و پیچ و خم به داخل حیاط راه پیدا می کند. این خانه دارای سردابی بوده که در زیر ایوان تابستانی و تقریباً با ابعاد ایوان قرار گرفته، در قسمت ایوان تابستانی بادگیری وجود داشته که باد خنک را به داخل ایوان هدایت می نموده است در حال حاضر تنها دریچه ورود بادگیر به داخل ایوان موجود می باشد و خود بادگیر تخریب شده است.
این بنا همچنین دارای حوضخانه ای در ضلع جنوب غربی بوده که دارای بادگیر و کلاه فرنگی و حوض آب در کف فضا می باشد.
مانند اکثر بناهای تاریخی منطقه گرم و خشک مطبخ این بنا نیز در مجاورت فضاهای زمستانی واقع گردیده است.
از نظر تزئینات این بنا تنها در قسمت کلاه فرنگی اتاق حوضخانه تزئینات مختصری دیده می شود.
مهتابی این بنا با توجه به ابعاد آن از موارد برجسته معماری سنتی خانه می باشد.
خانه مجاور دوصفه که نسبت به آن قدیمی تر نیز می باشد در دوره تیموری و به شیوه چهارصفه ساخته شده است .
سردر این بنا بسیار زیبا و تو رفته نسبت به سطح معبر است همچنین دارای دو سکوی پیر نشین و تزئینات قاب بندی و گچبری بسیار زیبایی است . که پس از عبور از آن و گذشتن از یک راهرو ال مانند به یک حیاط با پلان مربع می رسیم که در سمت شمالی آن دو ورودی و در قسمت غربی آن نیز یک ورودی دیده میشود در ضلع غربی نیز تنها یک راه پله به چشم می خورد . و در ضلع جنوبی نیز آثاری یک اتاق با تزئینات دوران تیموری به چشم می خورد که بنا به شواهد موجود کاربری آشپزخانه داشته است. همچنین در این حیاط و در روی پایه ها تزئینات گچبری با نقوش اسلیمی به چشم می خورد.
ورودی که در ضلع غربی این حیاط دیده می شود مربوط به اتاق بادگیر و زیباترین اتاق این بخش میباشد ,یک بادگیر هفت چشمه با تزئینات گچی زیبا بر فراز این اتاق قرار گرفته که دارای تکنولوزی ساخت جالب و در نوع خود کم نظیری است و به این صورت است که بر خلاف سایر بادگیر ها دارای خویشخان نیست و کانال آن از داخل دیوار تعبیه شده و در کف دارای روزنه هایی است که باعث تعدیل دما و جریان هوا می شود. این اتاق دارای تزئینات کاربندی و گچبری با نقوش اسلیمی است , همچنین دارای ۱۳طاقچه با تزئینات قاب بندی می باشد و پوشش آن نیز از نوع منحنی می باشد .
اتاق بادگیر دارای ورودی دیگری به یک فضای چهار صفه نیز در ضلع شمالی خود می باشد , این فضای چهار صفه جزو زیباترین و بکرترین نمونه های معماری مسکونی دوره ی تیموری است که در چهار طرف آن چهار قوس تیزه دار ازنوع پنج او هفت قرار گرفته که یک پلان چلیپایی را به وجود آورده است و همچنین بین هر دو قوس یک پندنتیو نیز کار شده است که زیبایی خاصی به این اثر بخشیده است و در بالای قوسها نیز تزئینات گچی به چشم میخورد.
ضلع جنوبی , این حیاط اتاق به بادگیر و یک اتاق دیگر با پلان مستطیل با پوشش تخت مرتبط است که این اتاق مستطیل شکل دارای یک شومینه و تعداد ۱۰طاقچه نیز میباشد , و در ضلع یا ایوان غربی که پوشش آن منحنی است به یک اتاق بادگیر دیگر متصل است که بادگیر این اتاق دو چشمه و ساده تر است نسبت به بادگیر یاد شده در فوق . پوشش در این قسمت تخت و تعداد طاقچه ها در آن به ۸ می رسد همچنین این اتاق به یک اتاق کوچک دیگر که پلان آن مربع شکل و پوشش آن تخت می باشد متصل است و تعداد طاقچه ها درآن ۶ عدد می باشد . ایوان شمالی با پوشش منحنی است و به دو اتاق نیز راه دارد که پوشش هر دوی آنها تخت می باشد و همچنین در این بخش به قسمت صفوی بنا متصل میشود و در ضله شرقی یک تک اتاق قرار گرفته که پوشش آن تخت و تعداد طاقچه های آن ۴ عدد می باشد.
 موزه بشرویه
خانه ملاعبدالله یکی از خانه های قدیمی الگوی چهارصفه با پیمون کوچک می باشد. این خانه، با ویژگی‌های اصیل معماری خود، زادگاه یکی از عالمان بزرگ ایران در دوره صفوی به نام ملاعبدالله تونی بشروی بوده‌است.
تهرنگ این خانه که یکی از الگوهای اولیه سازماندهی را در معماری مسکونی ایران داراست، از یک مربع ساده تشکیل شده که هر ضلع آن به سه قسمت تقسیم شده و ۹ واحد فضایی از آن در آمده است.
واحد مرکزی این مربع تقسیم شده، حیاط خانه است. در سمت شمال ایوان زمستانی، نور تقریباً همیشگی جنوبی را در فصول زمستان در اختیار ساکنین آن می گذارد.
در کنار آن یک اتاق نشیمن وجود دارد که با کاربندی زیبای خود، سقف کاذبی را در زیر پوشش اصلی اتاق ایجاد کرده فضا را برای یک نشیمن و اتاق خواب زمستانی آماده کرده است. این جبهه به طور کلی به فصل زمستان اختصاص دارد.
در مقابل آن جبهه تابستانی در جنوب قرار دارد که ایوان آن رو به شمال داشته و همیشه در سایه قرار دارد.
در کنار آن اتاق نشیمن تابستانی یا اتاق بادگیر قرار دارد. ارتفاع زیاد تاق آهنگ و بادگیر برفراز آن همواره هوای اتاق را مطبوع نگاه می داشته و آن را مناسب اقامت در فصل تابستان کرده است.
ایوان های شرقی و غربی، ایوان های بهاره و پاییزه نامیده می شوند. نواحی سایه و روشن در آنها بسته به حرکت ظاهری خورشید در طول روز می باشد.
به نظر می رسد که از این ایوان ها در فصول اعتدال استفاده می شده است که به نظر می رسد با حرکت ظاهری متعادل خورشید و طول مساوی شب و روز در این فصول بی ارتباط نباشد.
در دوره قاجاریه، دهانه ایوان غربی با ایجاد یک دیوار اسپر بسته شده و تبدیل به اتاق می شود. در ایوان شرقی نیز یک جداکننده، عمق ایوان را کم کرده و اتاقکی برای تهیه خمیر نان به وجود آورده است.
مطبخ یا آشپزخانه در کنار ایوان شرقی یا بهاره قرار داشته و فعالیت هایی نظیر پخت نان، ساخت غذا و … در آن انجام می شده است. سقف و بدنه دیوارهای این آشپزخانه، کاملاً سیاه گردیده و حاصل ذرات چربی موجود در غذا در ترکیب با دود هیزم ها بوده که نهایتاً بافت بلوری سیاه رنگی روی بدنه ها پدید آورده است. این هیزم ها در اتاق دیگری در کنار آشپزخانه به عنوان انبار هیزم ذخیره می شده است.
یکی دیگر از فضاها، آبریزگاه بوده است که در گوشه ای از اتاق مخصوص نگهداری چهارپایان، تعبیه می شده است. در زیر آن اتاقی به نام بارریز بوده که فضولات و خاکروبه و کلیه مواد دفعی را در آن می ریخته و هر هفته یا ماه تحت عنوان کود به صحرا می برده اند.
آخرین فضا، گنجینه خانه بوده است که در بالای سردر ورودی بنا استقرار داشته و راه ارتباطی آن از میانه پله های پشت بام بوده است. این فضا برای نگهداری آذوقه و متاع مادی و معنوی ساکنین در زمان ناامنی و آشوب و یا یورش بیگانگان در شهر بوده است. اکنون این فضا از دست رفته و مختصر اثری از آن در پشت بام باقی مانده است.
در دوره قاجاریه برخی از فضاهای متعلق به واحد مسکونی مجاور توسط صاحب این خانه خریداری گردیده و به خانه ضمیمه شده است.
از جمله آن ایوان تابستانی واحد مسکونی شمالی بوده است که در پشت ایوان زمستانی این خانه قرار داشته است. با خریداری و ضمیمه کردن آن به خانه، فضایی با پوشش بلندتر در پشت ایوان زمستانی پدید آمده که از آن به عنوان انبار مواد غذایی استفاده می شده است که به آن کندو می گفته اند. مورد دیگر، انباری خانه مجاور بوده است که خریداری و به عنوان انبار هیزم مورد استفاده این خانه قرار گرفته است.
 خانه حاج ملا محمد تقی
این بنا که در نزدیکی مرکز محله میان ده واقع گردیده است در کوچه ای که به بمانه مشهور است واقع گردیده است. ورودی خانه در ضلع شرقی بنا قرار دارد که در یک طرف آن سکوی پیرنشینی تعبیه شده است .این خانه فاقد هشتی بوده و با ایجاد چرخش در راهرو مانع دید مستقیم از بیرون به داخل خانه شده است.
فرم کلی ساختمان مستطیل شکل بوده و دارای یک ایوان بزرگ در ضلع جنوبی (تابستانی) و ایوان های کوچکی با قوس کلیل در سه طرف حیاط می باشد.
در میانه حیاط حوض آبی قرار دارد که در قدیم از آب قنات تغزیه می شده است.
ایوان جنوبی یا همان ایوان تابستانی دارای کتیبه های گچی همراه با تزئینات گچبری زیبایی می باشد که با طاق کجاوه ای پوشش شده است و همچنین دارای طاقچه هایی در سه طرف می باشد.
در مجاورت ایوان جنوبی اتاق بادگیر قرار دارد که ورودی آن از طریق ایوان امکان پذیر می باشد بادگیر تعبیه شده در این اتاق علاوه بر سرد کردن اتاق به تلطیف هوای داخل ایوان نیز کمک می کند.
این خانه فاقد فضای نشیمن زمستانی بوده و بطور کلی فضاهای نشیمن بسیار محدود و کم بوده و بیشتر از ایوان تابستانی و اتاق مجاور آن و همچنین اتاق موجود در پشت ایوان پاییزه استفاده می شده است.
آسیاب های تاریخی
در مسیر قدیمی بشرویه به رقه که بخشی از جاده کهن این شهر به طبس بوده و مطابق با قنات کهنی که از کوههای رقه به سمت دشت بشرویه ساخته شده است هفت آسیاب وجود دارد که به موازات آب زراعی بشرویه ساخته شده است در حال حاضر سه آسیاب از این تعداد فعال می باشد. نام این آسیاب ها به ترتیب از سمت بشرویه بنام آسیاب سروش ، میرزا ، زنگی و آقا ( شیخی) و آسیاب دهنه که در مجاورت قلعه دختر واقع شده می باشد .. ۲ آسیاب دیگر نیز بعد از قلعه دختر واقع است که به آسیاب میو (رودی) و آسیاب فروغ مشهور است.
وجود آسیاب های آبی فعال یکی از نوادر میراث فرهنگی در کشور است که مانند آن امروزه در کمتر جایی از مناطق کویری دیده می شود و به دلایل مختلف از جمله نبوغ تکنولوژیک بشر و آمیختگی منظر و میراث طبیعی و مصنوع، استفاده از انرژی های پاک کیفیت آرد و نان تولیدی ، ظرفیت های بالایی از نظر جذب گردشگر دارا می باشد که در همین راستا و با تعریف منطقه نمونه گردشگری بشرویه در این مکان برنامه ایجاد ۵ باغ ایرانی به همراه تأمین زیر ساخت های لازم با آن تعریف گردیده است.
شیوه کار در آسیاب های آبی به این صورت بوده که آب از طریق کانال وارد تنوره آسیاب می شده تنوره معمولاً بنا به شیب زمین دارای ارتفاع خاصی بوده که از ۵ متر شروع و به ۱۰ متر حتی می رسد. ارتفاع زیاد تنوره باعث می شود آب با فشار به پره های زیر سنگ برخورد کند و حرکت پره باعث چرخیدن سنگ رویین آسیاب می شود.
این آسیابها آرد با کیفیتی تولید می کنند که توسط برخی از نانوایان سنتی استفاده می شود. برخی از آنها نیز در کنار خود، تنور هم داشته اند که آردهای تولید شده را مستقیماً به مصرف می رسانده است.
 مسجد جامع رقه
مسجد جامع رقه تقریباً در شرقی ترین بخش روستا واقع گردیده است. موقعیت مسجد که در میانه فضای باز و دور از روستا واقع شده است، از نقل مکان روستا از پیرامون آن نشان دارد. برای این انتقال جغرافیایی احتمالاتی چند وجود دارد. اول از همه اینکه این انتقال به تدریج انجام گرفته و با نقل مکان مردم از رقه به بشرویه با رونق و اعتبار گرفتن بشرویه از دوران تیموری به بعد صورت گرفته است.
ظاهر و سیمای مسجد در میانه فضای خالی پیرامون خود، با مجموعه های پیچیده خود، حالت باستانی و خط آسمان متنوع خود، گویای اهمیت و اعتباری در منطقه می باشد. اعتباری که ما را وادار می کند که آن را همان مسجدی بدانیم که ناصر خسرو از آن این گونه نام می برد: «چون از طبس دوازده فرسنگ بیامدیم قصبه ای بود که آن را رقه می گویند . آبهای روان داشت و زرع و باغ ودرخت و بارو و مسجد آدینه و مزارع تمام دارد نهم ربیع الاخر از رقه برفتیم و دوازدهم ماه به شهر تون رسیدیم میان رقه و تون بیست فرسنگ است.» مصالح و مواد به کار رفته در ساخت مسجد، از خشت خام بوده است که بر بستر سکویی از سنگ لاشته بنا گردیده است. نمای خشتی در بیرون بنا با کاهگل و در نماهای داخلی حیاط، با اندودی به نام محلی خام آهک پوشانیده شده است. مسجد سه ایوان دارد. به جز ایوان قبله، باقی ایوان ها با تاق جناغی تیزه دار و ایوان قبله با نوعی قوس بیضی عمودی پوشیده شده است. نوع تاق در ایوان اصلی به صورت دو تاق آهنگ بزرگ در ابتدا و انتهای آن وجود داشته و تاق گردی نیز در وسط اجرا گردیده است. اما پوشش دیگر ایوان ها با تاق آهنگ می باشد.
تاق ایوان اصلی حدود ۲۰ سال پیش مرمت گردیده است که گفته می شود که تاق اصلی آن نیز به همین صورت بوده است.
مسجد، یک ورودی از جبهه جنوب شرقی و یک ورودی از شمال غربی دارد. هم از نظر معماری و هم به گفته اهالی ورودی اصلی مسجد از سمت شمال بوده و وجود پله های عریض و همچنین سردری با تاق جناغی این حقیقت را نشان می دهد. اما اکنون سردر جبهه جنوبی بیشتر استفاده می شود و دلیل آن نوع ارتباط راههای منتهی شده به مسجد می باشد.
بعد از ورودی (فعلی) یک راهرو وجود دارد که از گوشه حیاط مرکزی وارد آن می شود. در حالی که ورودی اصلی از کنار ایوان وارد شده و این در مساجد تک ایوانی مانند مسجد جامع سرایان، مسجد میانده، مسجد جامع ارسک و دیگر مساجد دیده می شود که محور فرعی ورودی عمود بر محور اصلی با یک ورودی تقریباً در کنار ایوان اصلی ایجاد می شود.
عمده فضاهای مسجد در جبهه غربی و در سمت شبستان می باشد و این نشان می دهد که مسجد اصلی در واقع بر اساس یک ایوان بنا گردیده است. چنان که با توجه به گزارشات نیز ایوان های دیگر در دوره های بعدی مانند صفویه و قاجاریه الحاق گردیده است.
قلعه دختر
این قلعه در ارتباط با سکونتگاه های کهن رقه و بشرویه شکل گرفته و دژ دفاعی این منطقه باستانی می باشد. در این قلعه نیز مانند دیگر قلاع خراسان جنوبی توسط اسماعیلیان (دوره سلجوقی تا حمله مغول) ساخت و ساز عمده ای صورت گرفته و اغلب ساختارهای برجای‌مانده، متعلق به آن دوره می‌باشد. باقی ماندن فضاهای متعدد از جمله دالان‌های عریض و مسقف، برج‌های مدوردیده‌بانی، تالارها و اتاق‌های وسیع و آب انبارها باعث شده که قلعه دختر بشرویه بنا به نظر کارشناسان یکی از سالم‌ترین قلعه های کوهستانی استان به شمار آید.
این قلعه با ارتفاع تقریبی ۴۰۰ متر از سطح دریا در مجاورت آسیاب دهنه و تقریباً در فاصله ۱۲ کیلومتری غرب بشرویه واقع می باشد این قلعه از سه طرف مشرف بر پرتگاه تقریباً غیر قابل عبوری است و فقط از سمت جنوبی آن راه برای عبور سختی وجود دارد بر بالای قلعه برجهای متعددی وجود دارد به ارتفاع تقریبی ۳ الی ۴ متر با دیوارهای به هم پیوسته که چند محفظه و اتاقک که به نظر محل جمع آوری آب و نزولات آسمانی و سکونت بوده اطراف آن ساخته شده است.
موقعیت آن طوری انتخاب شده که بر تمامی دشت مجاور مسلط است به طوریکه از فاصله چند کیلومتری آثار آن کاملاً مشهود است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *